Update: Plasklachten bij kinderen kunnen verschillende oorzaken hebben. In deze uitleg lees je meer over kinderen die overdag nat zijn en welke trainingen of behandelingen kunnen helpen.
Zindelijk worden is een leerproces dat meestal grotendeels vanzelf verloopt. Als een kind van vijf jaar of ouder nog regelmatig nat is, blaasontstekingen heeft of moeite heeft met plassen, kan dat wijzen op een plasprobleem. In deze tekst gaat het vooral om plasklachten overdag waarbij training kan helpen.
Hoe werkt plassen normaal bij kinderen?
De blaas werkt als een soort ballon die groter en kleiner wordt, afhankelijk van de hoeveelheid urine. Aan het uiteinde van de blaas zitten sluitspieren die de plasbuis afsluiten. Deze zorgen ervoor dat een kind de urine kan ophouden tot er een geschikt moment is om te plassen.
Tijdens het plassen trekt de blaas samen en ontspannen de sluitspier en plasbuis zich. Naarmate een kind ouder wordt, neemt ook de maximale blaasinhoud toe.
Wanneer de blaas vol raakt, voelt een kind aandrang om te plassen. Normaal gesproken is dat gevoel niet zo sterk dat een kind direct moet rennen. Er is meestal tijd om rustig naar het toilet te gaan.
Welke plasklachten zijn niet trainbaar?
Sommige kinderen verliezen urine doordat de blaas of sluitspier niet goed functioneert. Dat kan bijvoorbeeld komen door een aangeboren afwijking of doordat signalen vanuit het zenuwstelsel niet goed worden doorgegeven.
Deze vormen van incontinentie hebben meestal een lichamelijke oorzaak en worden doorgaans behandeld door een specialist. Ze vallen buiten een gewone blaastraining.
Welke plasklachten zijn wel trainbaar?
Het komt ook voor dat de samenwerking tussen blaas en sluitspier niet goed verloopt, terwijl er geen duidelijke lichamelijke oorzaak is. Dit wordt functionele incontinentie genoemd.
Daarnaast bestaan ook stressincontinentie en incontinentie door uitstel. In deze gevallen kan training vaak een belangrijke rol spelen.
Wat is functionele incontinentie?
Functionele incontinentie ontstaat wanneer een kind de blaas- en sluitspieren niet goed gebruikt. Daarbij worden vaak twee vormen onderscheiden:
- drangincontinentie
- incontinentie door verkeerd plassen en/of slecht voelen
Wat is drangincontinentie bij kinderen?
Kinderen met drangincontinentie hebben vaak plotselinge en sterke aandrang om te plassen. Ze gaan vaak naar het toilet en plassen dan kleine beetjes.
Om de plas op te houden gebruiken sommige kinderen speciale ‘ophoudmanieren’, zoals wiebelen, hurken of de benen kruisen. Omdat dit niet altijd lukt, hebben zij regelmatig een natte onderbroek. Dit wordt ook wel een overactieve blaas genoemd.
Wat is incontinentie door verkeerd plassen of slecht voelen?
Sommige kinderen houden hun sluitspier en bekkenbodemspieren voortdurend aangespannen. Daardoor leren zij signalen van de blaas te negeren en lukt het niet goed om tijdens het plassen te ontspannen.
De urine komt dan vaak in kleine beetjes. Er blijft regelmatig urine achter in de blaas, wat de kans op urineweginfecties vergroot. Ook obstipatie kan hierbij een rol spelen, omdat een volle darm de blaasfunctie kan beïnvloeden.
Wat is stressincontinentie bij kinderen?
Bij stressincontinentie ontstaat urineverlies wanneer de druk in de buik plotseling toeneemt, bijvoorbeeld bij hoesten, niezen, springen of sporten. Deze vorm komt bij kinderen weinig voor.
Wat is incontinentie door uitstel?
Sommige kinderen voelen aandrang wel, maar reageren er niet op. Ze stellen een toiletbezoek uit, nemen geen tijd om te gaan plassen en verliezen daardoor soms ineens een hele plas in de broek.
Deze kinderen hebben soms ook andere zindelijkheidsproblemen, zoals bedplassen of ontlastingsverlies. Druk gedrag en snel afgeleid zijn kunnen hierbij meespelen.
Wat kan helpen bij plasklachten overdag?
De behandeling hangt af van de oorzaak. Als er sprake is van blaasontstekingen, moeten die eerst behandeld worden. Soms worden medicijnen gebruikt om de blaas rustiger te maken.
Vaak is daarnaast een training nodig. Daarbij leert een kind beter aandrang herkennen, op tijd naar het toilet gaan en de sluitspier goed ontspannen tijdens het plassen.
Ook obstipatie moet vaak worden aangepakt, omdat een volle darm de blaasproblemen kan verergeren.
Welke eenvoudige tips helpen thuis?
Voor kinderen met plasklachten is het belangrijk om rustig en goed op het toilet te zitten. De bovenbenen moeten goed ondersteund zijn en de voeten moeten op de grond of op een bankje rusten.
- laat een kind rustig en ontspannen plassen
- zorg dat het kind niet perst tijdens het plassen
- laat een kind ongeveer zes tot zeven keer per dag plassen
- zorg dat een kind regelmatig drinkt
- ondersteun ook een regelmatig toiletmoment voor ontlasting
Hoe werkt trainen thuis?
Veel kinderen oefenen het liefst thuis. Tijdens begeleiding krijgt het kind uitleg over de werking van de blaas en leert het wanneer en hoe vaak het moet plassen.
Het kind houdt vaak zelf bij hoe vaak het plast en of het nat of droog is gebleven. Ouders of verzorgers kunnen daarbij helpen door positief te stimuleren, bijvoorbeeld met een sticker of een compliment.
Soms gaat de vooruitgang langzaam of is het nog niet het juiste moment om intensief te trainen. Dan kan tijdelijk een pauze worden ingelast.
Wat kunt u verwachten van de training?
Kinderen gaan meestal met kleine stapjes vooruit. Een terugval tijdens de training is niet ongewoon. De kans op succes is het grootst als het kind zelf gemotiveerd is en goed wordt ondersteund.
Lees verder over incontinentie en urineverlies
Bron: Ziekenhuis Nij Smellinghe, Drachten